Rozmowy z Mają

Dzieci mają niezwykły dar traktowania świata dokładnie tak, jak o nim mówimy — bez metafor, bez językowych skrótów i bez ubarwień. Kiedy dorosły używa obrazowego porównania, żeby coś wytłumaczyć, w głowie dziecka natychmiast uruchamia się mechanizm dosłownej interpretacji. A czasem, jak się okazuje, poparty bardzo konkretnym doświadczeniem.

Ostatnio rozmawiałam z Mają o paleniu papierosów. Chciałam, żeby zrozumiała, dlaczego to kiepski pomysł, więc posłużyłam się klasycznym zestawem argumentów. Zaczęłam od kwestii najważniejszej — zdrowia, szkodliwości i ogólnego wpływu na organizm.

Maja słuchała z powagą, kiwając głową, ale wiedziałam, że abstrakcyjne konsekwencje zdrowotne to dla dziecka dość odległy temat.

Postanowiłam więc sięgnąć po coś bardziej namacalnego i działającego na wyobraźnię. Dodałam z przekonaniem, że po papierosach w ustach zostaje nieprzyjemny posmak, a język robi się szorstki i kapciowaty — „zupełnie jak podeszwa”.

Byłam z siebie całkiem dumna. Przenośnia wydawała mi się celna, plastyczna i trafiająca w samo sedno. Maja spojrzała na mnie ze zrozumieniem, pokiwała głową z powagą godną doświadczonego badacza i odpowiedziała bez zawahania:

— Wiem, o czym mówisz. Polizałam kiedyś podeszwę i rzeczywiście była okropna.

W tym jednym zdaniu mieści się cała magia dziecięcego świata. Kiedy my, dorośli, budujemy misternie poetyckie analogie, dzieci operują na czystych, twardych faktach.

Skąd Maja wiedziała, jak smakuje podeszwa? To pozostanie tajemnicą jej dawnych, domowych lub przedszkolnych mikro-eksploracji. Najważniejsze jednak, że argument chwycił — choć z całkowicie niewłaściwych, empirycznych powodów.

Rozmowy z dziećmi przypominają mi za każdym razem, że świat w ich oczach jest zadziwiająco prosty, a każda nasza dorosła metafora może okazać się po prostu rzetelną recenzją kulinarną.

A Wasze dzieci zaskoczyły Was kiedyś taką bezpośrednią wiedzą na temat dorosłych porównań?